Subtext

Je merkt het als een bericht van een robot komt. Wie het jouwe leest, merkt het ook. Subtext is een AI-schrijfassistent en toonchecker voor persoonlijke berichten. Subtext leest hoe een concept overkomt voordat je het verstuurt en helpt je daarna om hetzelfde duidelijk, warm en in je eigen stem te zeggen.

Een geschreven bericht verliest het grootste deel van wat in een gesprek de toon draagt. Er is geen gezichtsuitdrukking, geen stem, geen pauze voor het antwoord. De woorden moeten al dat werk alleen doen, en ze doen dat minder goed dan de schrijver denkt. In een reeks van vijf experimenten waren mensen die e-mails verstuurden er zeker van dat hun lezers de bedoelde toon zouden oppikken, serieus of sarcastisch. Lezers begrepen het veel minder vaak goed dan de schrijvers hadden verwacht¹. Als je je eigen bericht herleest, hoor je de toon die je bedoelde. De lezer ziet alleen de woorden.

Emoties overbrengen is nog moeilijker. In één onderzoek schreven mensen tekstberichten die een van 22 verschillende gevoelens moesten uitdrukken, zonder het gevoel te benoemen. Lezers herkenden het juiste gevoel ongeveer één keer op de vijf². Benoemen wat we voelen is zelfs voor onszelf moeilijk. Het team van Brené Brown vroeg 7.000 mensen hun emoties te benoemen terwijl ze die ervoeren. De meesten kwamen uit op drie: blij, verdrietig en boos³. Een moeilijk bericht draagt meestal meer dan dat.

Een gevoel onder woorden brengen heeft een nuttig effect. Mensen die hun emoties tot in de details uit elkaar kunnen houden, gaan er beter mee om⁴, en een emotie benoemen kalmeert aantoonbaar de alarmreactie van de hersenen⁵. Daarom leest Subtext eerst en schrijft pas daarna. Subtext markeert de precieze woorden in een concept die hard, passief of overdreven verontschuldigend kunnen overkomen, benoemt het gevoel erachter en stelt pas dan versies voor. De versies behouden jouw formuleringen en jouw ritme. Ze moeten klinken als jij met een helder hoofd, niet als een sjabloon.

Herschrijven is het makkelijke deel. Elke telefoon heeft tegenwoordig een knop die een bericht vriendelijker of professioneler maakt, en het resultaat is voor iedereen op precies dezelfde manier beleefd. Er is ook een dieper probleem als je een algemene AI-assistent vraagt hoe je bericht klinkt. Modellen die zijn getraind op menselijke goedkeuring, leren je gelijk te geven in plaats van eerlijk tegen je te zijn⁶, een neiging die zo sterk is dat OpenAI er een modelupdate om heeft teruggetrokken⁷. Wie gevoelens redigeert, moet bereid zijn je te vertellen dat je excuses klinken als een verdediging. Daarom is de analysestap van Subtext bewust onflatteus. Niemand hoeft zijn woorden te laten vervangen. Wat helpt, op het moment vlak voor het versturen, is weten dat het bericht kouder overkomt dan je zelf voelt.

Subtext wordt gemaakt door twee mensen in Berlijn. Het draait op iPhone, iPad, Android en het web, in 17+ talen, en niets van wat je verstuurt wordt gebruikt om een model te trainen.